BFRC Finansal Koşullar Endeksi, imalat sektöründeki bozulma eğiliminin üçüncü çeyreği sonunda da sürdüğünü gösterdi
ForInvest – İmalat sektöründeki bozulma eğilimi 2025’in üçüncü çeyreği sonunda da sürdü.
BAU Finansal Araştırma ve Uygulama Merkezi’nin çalışmasına göre, Ağustos’ta 47,3 olan manşet PMI, Eylül’de 46,7’ye gerileyerek yavaşlamanın bir buçuk yıldır devam ettiğini gösterdi. Yeni siparişler ve üretimdeki zayıflama, firmaların istihdam ve girdi alımlarında temkinli davranmasına yol açtı.
Raporda şöyle denildi:
“Talepteki durgunluk ihracat ve üretimde belirgin düşüşe neden olurken, siparişlerdeki azalma birikmiş işlerin azalmasını sağladı.
Satılamayan ürünler stoklara eklendi ve üç ay aradan sonra ilk kez üretim sonrası stoklarda artış kaydedildi.
Sektörler arasında en iyi performansı gıda ürünleri gösterdi. Yeni siparişlerdeki güçlü artış, son beş ayın ilk üretim toparlanmasını sağladı ve istihdam ile stokları destekledi. Gıda siparişleri son 19 ayın en yüksek seviyesine ulaştı ve girdi stoklarında artış kaydeden tek sektör oldu. Buna karşılık tekstil, talebi canlandırmak için fiyatlarını üst üste yedinci kez düşürmesine rağmen zayıf performansını sürdürdü; üretim ve siparişlerde en keskin düşüş yine bu sektörde görüldü. Üçüncü çeyrek sonunda çalışan sayısı yalnızca gıda ve elektrikli-elektronik sektörlerinde sınırlı artarken, en belirgin istihdam kaybı tekstilde yaşandı.
On sektörün yalnızca ikisi (gıda ile ağaç ve kağıt ürünleri) üretimini artırırken, makine ve metal ürünleri ihracat siparişlerinde artış sağlayan tek sektör oldu. Enflasyonist baskılar güçlense de tarihsel ortalamalara göre ılımlı kaldı. Liranın değer kaybı girdi maliyetlerini artırdı; enflasyon son üç ayın en hızlı artışını kaydederek yüksek seviyede seyretti. Benzer şekilde satış fiyatları da Nisan’dan bu yana en sert yükselişini gösterdi.
Bu dönemde girdi maliyetleri enflasyonu sekiz sektörde yükseldi; en sert artış gıdada, en yavaş artış ise ağaç ve kağıt ürünlerinde kaydedildi. Satış fiyatları Eylül’de en hızlı şekilde gıdada artarak Nisan 2024’ten bu yana en yüksek seviyeye çıktı. Tekstil ise fiyatlarını düşürmeye devam ederek satış fiyatlarında gerileme yaşayan tek sektör oldu.
Gıda Ürünleri Eylül ayında PMI 52,8 oldu. Yeni siparişlerde artış yaşanan tek sektör olan gıda ürünleri iki aydır üst üste yaşanan artışlar sayesinde istihdamı, üretimi, satın alma faaliyetlerini de arttırdı. Enflasyonist baskıların etkisi hem girdi hem de nihai ürünlerde güçlenerek artmaya devam ediyor. (Önceki PMI: 49,8) Tekstil Ürünleri PMI 40,6’yla yine eşik değerin altında kaldı. Durgun talep ortamını hareketlendirmek için girdi maliyetlerindeki keskin artışa rağmen tekrardan satış fiyatlarını düşüren tekstil sektöründe herhangi bir iyileşme söz konusu olamadı. Üretim üst üste 27’nci ay düşüş kaydetti. Yaşanan düşüş geçtiğimiz aya nazaran hız kesmiş olmasına rağmen anket kapsımda incelenen on sektör içerisinde en yüksek oranda gerçekleşti. Temmuz 2023’ten bu yana yeni ihracat siparişlerinde en sert düşüş kaydedildi. (Önceki PMI: 40,5) Giyim ve Deri Ürünleri PMI geçtiğimiz aya göre daralma bölgesinde 45,3 ile ufak bir toparlanma kaydetmiş olmasına rağmen eşik değeri geçmeyi başaramadı. Ağustos ayında da artmaya devam eden ancak yavaşlamış olan girdi enflasyonu eylül ayında son beş ayın en yüksek seviyesinde kaydedildi. Bu durum satış fiyatlarına da yansıdı ve son bir yılın en belirgin yüksek artışı yaşandı. Üretim, yeni siparişler ve istihdam eşik değerin altında kaldı. (Önceki PMI: 44,0)
Ağaç ve Kağıt Ürünleri Eylül ayında ağaç ve kağıt ürünleri PMI 47,9 açıklandı. Ağustos ayında yeniden büyümeye geçen üretim, Eylül ayında da ılıman büyümesini sürdürmekte. Enflasyonun etkilerini hem girdi hem de nihai ürünlerde görüyoruz. Girdi enflasyonu incelenen sektörler içerisinde en düşük seviyeyi ağaç ve kağıt ürünlerinde kaydetti. Yeni siparişler, istihdam ve satın alma faaliyetleri görece zayıf eğilimini sürdürdü. Bu üç göstergede de yavaşlama devam etti. (Önceki PMI: 48,7) Kimyasal, Plastik ve Kauçuk Ürünler PMI 45,7 ile bu ay da daralma bölgesinden çıkmayı başaramadı Üretim, istihdam, ihracat ve toplam yeni siparişlerdeki düşüş önceki aylara göre hız kesmiş olsa da eşik değeri geçmeyi başaramadı. Girdi fiyatları hızlanarak artmaya devam ediyor. Yeni siparişlerdeki zayıflık ve satılamayan ürünlerin stoklara eklenmesi sonucu nihai ürün stoklarında artış meydana geldi. (Önceki PMI: 44,0) Metalik Olmayan Mineral Ürünler PMI 43,2 ile sektörün önceki aya göre daha kötü bir performans sergilediğini gösteriyor. Metalik olmayan mineral ürünler sektöründe üretim daralması Eylül ayında 38.9 ile belirgin bir şekilde hızlanarak Ocak 2024’ten beri en yüksek oranda kaydedildi. Yeni siparişlerin üst üste dört ay yavaşlaması ve yeni ihracat siparişlerindeki düşüş üretimde yaşanan daralmaya sebep olarak gösterilebilir. Sonuç olarak istihdam da son iki yılın en yüksek oranında azaldı. Girdi enflasyonu son sekiz ayın en yüksek seviyesinde kaydedilmiş olsa da firmaların satışlarını sürdürme çabası sebebiyle nihai ürün fiyatlarında daha sınırlı artış oldu. (Önceki PMI: 47,7)”
